M Harfi

MRP (material requirements planning, malzeme ihtiyaç planlaması), bir üretim planını gerçekleştirmek için hangi malzemeden ne zaman ve ne kadar gerektiğini hesaplayan sistemdir. Üç temel girdiyi kullanır: ana üretim çizelgesi, ürün ağacı (BOM) ve mevcut stok.

MRP önce brüt ihtiyacı belirler, ardından eldeki stoğu ve bekleyen siparişleri düşerek net ihtiyacı bulur. Tedarik sürelerini de hesaba katarak sipariş ve üretim emirlerini doğru zamana yerleştirir.

MRP, sezgisel sipariş yerine hesaplanmış, talebe bağlı bir planlama sağlar; bu yönüyle bağımsız talep için kullanılan EOQ ve ROP yaklaşımlarından ayrılır.

MRP II (manufacturing resource planning, üretim kaynakları planlaması), klasik MRP’yi yalnızca malzemeyle sınırlı kalmaktan çıkarıp kapasite planlama, finans, satın alma ve insan gücü gibi kaynakları da kapsayacak biçimde genişleten sistemdir.

MRP sadece "hangi malzeme ne zaman gerekli" sorusunu yanıtlarken, MRP II "bu planı gerçekleştirecek kapasitem ve kaynağım var mı" sorusunu da ekler. Böylece planlama daha gerçekçi ve bütünleşik hale gelir.

MRP II, zamanla muhasebe, satış ve dağıtımı da içine alarak modern ERP sistemlerinin temelini oluşturmuştur.

Mal kabul (goods receipt), tedarikçiden gelen ürünlerin depoya girişinde miktar, kalite ve belge yönünden kontrol edilip kayıt altına alınması işlemidir. Stok kaydı ilk burada güncellenir.

Mal kabulde sipariş ile gelen miktar karşılaştırılır, hasarlı veya hatalı ürünler ayrılır ve uygun olanlar stoğa alınır. Bu aşamadaki hata, depo boyunca taşınan bir stok doğruluğu sorununa dönüşür.

Mal kabul, tedarik süresinin son halkası ve depo operasyonunun ilk adımıdır; teslim performansı da burada ölçülür.

Mevsimsellik (seasonality), talebin yılın belirli dönemlerinde düzenli ve öngörülebilir biçimde yükselip alçalmasıdır. Bayram öncesi gıda talebi, yaz aylarında klima satışı gibi tekrar eden döngüler tipik örneklerdir.

Mevsimsellik düzenli olduğu için tahmine dahil edilebilir; bu sayede sezon öncesi stok artırılır, sezon sonrası ise sipariş frenlenir. Mevsimselliği görmezden gelmek, sezonda stoksuzluğa, sezon dışında atıl stoğa yol açar.

Mevsimsel desenler talep tahminine ve stok planına işlenmelidir.

Minimum sipariş miktarı (minimum order quantity, MOQ), bir tedarikçinin bir kalem için kabul ettiği en düşük sipariş adedidir. Tedarikçi, üretim veya lojistik maliyetlerini karşılamak için bu alt sınırı koyar.

MOQ, hesaplanan ekonomik sipariş miktarının altında kalan ihtiyaçlarda alıcıyı zorda bırakır; ya gereğinden fazla sipariş verilir ya da alternatif tedarikçi aranır. Bu durum çevrim stoğunu ve taşıma maliyetini artırabilir.

MOQ kısıtı, EOQ hesabının sonucu uygulanırken dikkate alınmalıdır.