D Harfi

Darboğaz (bottleneck), bir üretim hattında kapasitesi en düşük olan ve dolayısıyla tüm akışın hızını belirleyen iş istasyonu veya kaynaktır. Sistemin toplam çıktısı, bu en zayıf halkanın kapasitesini geçemez.

Kısıtlar teorisine göre iyileştirme önce darboğaza yapılmalıdır; darboğaz olmayan bir istasyonu hızlandırmak toplam çıktıyı artırmaz, sadece önünde stok birikmesine yol açar.

Örneğin saatte 100 parça işleyen bir hatta bir istasyon saatte 60 parça işliyorsa, hattın gerçek kapasitesi 60’dır; darboğaz orasıdır.

Depo yönetimi (warehouse management system, WMS), deponun fiziksel operasyonlarını (mal kabul, raf yerleştirme, sipariş toplama, paketleme ve sevkiyat) planlayıp izleyen sistemdir. WMS yazılımı bu adımları dijital olarak yönetir.

İyi bir depo yönetimi; toplama mesafelerini kısaltır, hatalı sevkiyatı azaltır ve stok doğruluğunu yüksek tutar. Barkod ve RFID ile entegre çalışarak her hareketi gerçek zamanlı izler.

Depo yönetimi, stok kontrolünün fiziksel ayağıdır; doğru yerleştirme ve toplama, FIFO/FEFO kurallarının uygulanmasını da mümkün kılar.

Devir hızı (turnover), bir varlığın belirli bir dönem boyunca kaç kez kullanılıp yenilendiğini gösteren genel verimlilik ölçüsüdür. Stok için stok devir hızı, alacaklar için alacak devir hızı gibi farklı varyantları vardır.

Genel mantık aynıdır: bir akış büyüklüğü (örneğin satış maliyeti) ilgili varlığın ortalamasına bölünür. Yüksek devir hızı, varlığın verimli ve hızlı döndüğünü, sermayenin etkin kullanıldığını gösterir.

Stok bağlamındaki uygulaması için stok devir hızı yazısına bakabilirsin.

Drop shipping (stoksuz satış), satıcının ürünü kendi deposunda hiç bulundurmadan, müşteri sipariş verdiğinde ürünü doğrudan tedarikçiden veya üreticiden müşteriye sevk ettirdiği iş modelidir. Satıcı yalnızca aracılık eder.

Drop shipping’in en büyük avantajı stok tutma ve sermaye bağlama yükünün ortadan kalkmasıdır. Buna karşılık satıcı stok ve teslim sürecini doğrudan kontrol edemez; teslim hızı ve kalite tamamen tedarikçiye bağlıdır.

E-ticarette yaygın bu model, klasik stok yönetiminin tersine işler; stoksuzluk riski tedarikçiye devredilir ama kâr marjı da daha incedir.

Döngüsel sayım (cycle counting), stoğun tamamını bir kerede saymak yerine küçük bölümlere ayırıp düzenli bir takvimle sürekli sayma yöntemidir. Böylece depo durmadan, yıl boyunca yayılmış küçük sayımlarla doğruluk korunur.

Genellikle ABC analizine bağlanır: A grubu kalemler daha sık, C grubu daha seyrek sayılır. Bu yaklaşım, hataları erken yakalar ve dönemsel toplu sayımın yarattığı kesintiyi ortadan kaldırır.

Örneğin her gün depodaki kalemlerin küçük bir bölümü sayılır; A kalemleri ayda bir, C kalemleri yılda bir kez ele alınabilir.