MRP Nedir? Malzeme İhtiyaç Planlaması Rehberi

MRP (Material Requirements Planning, Türkçesiyle malzeme ihtiyaç planlaması), bir ürünü üretmek için hangi malzemeden ne kadar ve ne zaman gerektiğini hesaplayan üretim planlama yöntemidir. MRP; talep tahminini, ürün ağacını ve eldeki stoğu birleştirerek satın alma ve üretim emirlerini otomatik üretir. Bu yazıda MRP nedir, nasıl çalışır, girdileri nelerdir ve MRP ile MRP II ve ERP arasındaki fark nedir sorularını yanıtlıyoruz.

MRP nedir?

MRP, bitmiş ürün talebini parça ve hammadde ihtiyacına çeviren bir hesaplama mantığıdır. Temel mantığı şudur: ne kadar bitmiş ürüne ihtiyaç var, bunun için hangi alt parçalardan kaç adet gerekir, elimizde ne var ve eksiği ne zaman sipariş etmeliyiz. Böylece ne erken (fazla stok) ne de geç (üretim durması) sipariş verilir.

MRP nasıl çalışır?

MRP üç ana girdiyi alır ve iki ana çıktı üretir. Girdi ve çıktılar şöyledir:

MRP bu girdileri kullanarak brüt ihtiyaçtan eldeki stoğu ve gelen siparişleri düşer; kalan net ihtiyacı, tedarik süresini geriye sayarak doğru tarihe yerleştirir. Bu işleme "lead time offsetting" (tedarik süresi kaydırma) denir.

MRP girdileri neden doğru olmalı?

MRP, girdilerine tamamen bağımlıdır; yanlış stok kaydı ya da eksik ürün ağacı, tüm planı bozar. "Çöp girer, çöp çıkar" ilkesi MRP için fazlasıyla geçerlidir. Bu yüzden MRP kurmadan önce stok doğruluğu ve BOM bütünlüğü sağlanmalıdır.

Saha notu: Bir KOBİ üretiminde MRP devreye alındığında ilk haftalarda planın tutmadığını görmüştük; sorun yazılımda değil, sayım disiplinindeydi. Stok doğruluğu yüzde 70 seviyesindeyken MRP sürekli yanlış sipariş öneriyordu. Önce stok devir hızını ve sayım doğruluğunu düzelttik; MRP ancak ondan sonra güvenilir hale geldi. Yani MRP bir yazılım kararından önce bir veri disiplini projesidir.

MRP, MRP II ve ERP arasındaki fark nedir?

• MRP: yalnız malzeme ihtiyacını planlar (ne, ne kadar, ne zaman).
• MRP II (Manufacturing Resource Planning): malzemeye ek olarak kapasite, işgücü ve makine planlamasını da kapsar.
• ERP: MRP II üzerine finans, satış, insan kaynakları gibi tüm işletme fonksiyonlarını tek sistemde birleştirir.

MRP ile stok yönetimi nasıl birleşir?

MRP, bağımlı talebi (parçalar) planlarken; bağımsız talep kalemlerinde klasik stok yöntemleri devreye girer. Ekonomik sipariş miktarı (EOQ) sipariş büyüklüğünü, emniyet stoğu belirsizliğe karşı tamponu, yeniden sipariş noktası ise sipariş zamanını belirler. MRP bu kavramların yerini almaz; onları bir üretim çizelgesiyle ilişkilendirir. Üretim verimliliğini ölçmek için ise OEE metriğine bakılır.

Stok yönetiminin temel kavramlarını topluca görmek için stok nedir rehberimize göz atabilirsin.